Programmaleiders: Monique Volman (hoogleraar Onderwijswetenschappen aan de UvA) en Sebastian Abdallah (programmacoördinator Urban Education en docent Sociaal Werk aan de HvA).

Consortiumpartners: UvA, HvA, Verwey-Jonker Instituut, Stichting Alexander, Studiezalen, Studio 52nd, Swazoom, Sociaal Cement, Combiwel Nieuw West, gemeente Amsterdam

Het Kenniscentrum Ongelijkheid heeft dit programma geïniteerd om de cumulatie van ongelijkheid onder kinderen en jongeren in Amsterdam te onderzoeken. Het programma is gericht op de verbinding van de verschillende leefwerelden van kinderen en jongeren, de samenwerking tussen instituties in verschillende levensdomeinen – zoals opvoeding, zorg, onderwijs, de arbeidsmarkt, sport, wijkvoorzieningen – die hen in de verschillende fases van hun ontwikkeling begeleiden, en de continuïteit in die begeleiding gedurende hun jeugdige levensloop. Centraal staan de vragen op welke plekken en momenten er een ‘pedagogisch lek’ ontstaat als gevolg van een gebrek aan aansluiting of samenwerking tussen instituties, of doordat professionals aanlopen tegen de beperkingen van hun expertise of bevoegdheden, hoe dat lek van invloed is op de kansen van verschillende jongeren in verschillende levensdomeinen – zowel op dat moment als in latere jaren – en hoe dit lek op verschillende handelingsniveaus (micro, meso, macro) gedicht zou kunnen worden.

Het onderzoeksplan voor het eerste jaar (2022): Agency arrangeren

In dit programma onderzoeken we welke elementen van domeinoverstijgende initiatieven jongeren (12-18 jaar) die in een achterstandspositie verkeren en/of anderszins kwetsbaar zijn, ondersteunen in het ontwikkelen van hun agency. We begrijpen agency als een gelaagd begrip dat verwijst naar het vermogen tot ‘change-making’, waarbij persoonlijke vermogens en gedrag verbonden zijn met bewustzijn van de eigen context en maatschappelijke structuren. De kern van het onderzoek wordt gevormd door een casestudie-onderzoek, gericht op drie domeinoverstijgende initiatieven die de agency van jongeren bevorderen. We onderzoeken deze initiatieven via een participatief onderzoek, bundelen de bevindingen in een metastudie, en verdiepen en verbreden ze in een breedtestudie. Binnen de initiatieven bevragen jongeren uit Jongeren Onderzoeks- en AdviesTeams zelf leeftijdgenoten/peers; onderzoekers voeren observaties uit en bevragen begeleiders en samenwerkingspartners. We onderzoeken wat werkt om jongeren agency te laten ontwikkelen (in het directe contact met hen en in de professionele samenwerking), en welke randvoorwaarden daarbij belangrijk zijn.

Het onderzoeksplan voor het tweede jaar (2023): Agency arrangeren, hoe dan?

Voortbouwend op de inzichten uit het eerste onderzoeksjaar, onderzoeken we hoe we het
bevorderen van agency expliciet en praktisch kunnen maken in de benadering, werkwijze en
activiteiten van domeinoverstijgende initiatieven voor jongeren. Deelvragen richten zich op 1)
verschijningsvormen van agency, 2) aansluiten op verschillende jongeren en 3) randvoorwaarden in organisaties. We werken samen met vijf partnerorganisaties die zich richten op jongeren (12-18 jaar) die in een positie van maatschappelijke achterstelling verkeren en/of anderszins kwetsbaar zijn. In een collaboratief actie-onderzoek vormen professionals, jongeren en onderzoekers samen een ‘Agency Lab’. Zij geven de noties over agency (bevorderen) die we in het eerste jaar hebben geformuleerd in de eigen praktijk op passende manieren vorm en onderzoeken dit proces en de resultaten ervan. Daarbij volgen ze de principes van Design thinking. De feitelijke designcyclus wordt in elke partnerorganisatie uitgevoerd door een actieteam bestaande uit (minimaal) een jongere, een
professional en een onderzoeker.